Góry w Belgii to pojęcie, które nabiera właściwego znaczenia, gdy przekroczymy linię rzeki Mozy. To właśnie za nią rozciąga się rozległy Masyw Ardeński. Jego zachodnia i centralna część – w okolicach Dinant, Bouillon czy Rochehaut – zachwyca dramatycznymi, skalistymi urwiskami i głębokimi dolinami rzek, oferując jedne z najpiękniejszych widoków i tras trekkingowych w kraju.
Jednak aby zdobyć właściwy „dach kraju”, czyli najwyższą część tego masywu, musimy udać się znacznie dalej na wschód Belgii. To tam wznosi się rezerwat Hautes Fagnes. Znajduje się tu najwyższy punkt – Signal de Botrange (694 m n.p.m.). Choć różni się on charakterem od skalistych wąwozów nad rzeką Semois czy Mozą, będąc raczej rozległym płaskowyżem, to właśnie tutaj panuje najsurowszy klimat. To prawdziwe „belgijskie Suwałki” – najzimniejszy region, gdzie śnieg utrzymuje się najdłużej, a unikalna przyroda torfowisk stanowi o wyjątkowości tego miejsca na mapie Europy.
Spis treści
Góry w Belgii: Co musisz wiedzieć o rezerwacie Hautes Fagnes?
Les Hautes Fagnes-Eifel to największy i najstarszy (1971 r.) park krajobrazowy i rezerwat przyrody w Belgii, usytuowany we wschodniej części kraju, w prowincji Liège. Teren rezerwatu należy do masywu ardeńskiego Reńskich Gór Łupkowych, które potocznie nazywamy Ardenami. Obejmuje 240 tys. ha bagnistych, torfowych i zalesionych terenów, z czego 70 tys. ha (w tym 4500 ha jako rezerwat przyrody) znajduje się na terenie belgijskich gór Arden. Pozostała jego część leży na przyległym terenie niemieckiego masywu gór Eifel.
Mszary i rojsty: Historia dachu Belgii zapisana w torfie
Krajobraz Hautes Fagnes: Człowiek kontra Natura
Na przestrzeni wieków krajobraz Hautes Fagnes przeszedł radykalną metamorfozę. Choć dziś kojarzymy ten region z dziką przyrodą, jego wygląd jest w dużej mierze efektem działalności człowieka.
W średniowieczu rozpoczęła się tu intensywna eksploatacja torfu, który aż do połowy XX wieku był głównym źródłem opału dla lokalnej ludności. W miejscach po wydobyciu oraz po wycince pierwotnych lasów liściastych, zaczęto sadzić drzewa iglaste „pod linijkę”.
Dlaczego świerki są tu problemem? Spacerując po Ardenach, warto wiedzieć, że widoczne wszędzie świerki są gatunkiem obcym dla tutejszego ekosystemu. Naturalnie w Belgii nie występują. Ich obecność to dowód na przekształcenie terenu pod uprawy przemysłowe. Drzewa te osuszyły teren. Aby umożliwić ich wzrost, kopano rowy melioracyjne (dreny), co zaburzyło równowagę wodną torfowisk. Obecnie władze rezerwatu (projekt LIFE) starają się naprawić te szkody:
-
Zamykają dreny, by zatrzymać wodę.
-
Wycinają nierentowne plantacje świerków.
-
Przywracają naturalne torfowiska, które są kluczowe dla klimatu – mokre torfowisko magazynuje do 10 razy więcej CO2 niż las, ale gdy wysycha, uwalnia go do atmosfery.
Noir Flohay – Cmentarzysko Drzew
Szczególne wrażenie robi miejsce zwane Noir Flohay. Zobaczysz tu apokaliptyczny krajobraz: poskręcane, martwe sosny, zniszczone przez pożary i surowy klimat. Wyglądają niczym strażnicy płaskowyżu, tworząc jedną z najbardziej fotogenicznych scenerii w Belgii.
esencja flory i fauny Hautes Fagnes
Flora rezerwatu to królestwo mchów torfowców oraz unikalnych roślin, takich jak mięsożerna rosiczka czy tworząca białe dywany wełnianka. Sezonowo ten surowy krajobraz ożywiają masowe kwitnienia dzikich żonkili oraz żółtej nartecji błotnej. W świecie zwierząt największą sensacją jest powrót wilka, który po latach nieobecności znów rozmnaża się w tutejszych lasach. Oprócz drapieżników, schronienie znajdują tu rzadkie i ściśle chronione ptaki, w tym sowa włochatka oraz będący symbolem parku cietrzew.
GÓRY W BELGII Belgijski biegun zimna LES HAUTES FAGNES
Specyficzny mikroklimat Hautes Fagnes sprawia, że to najpewniejsze miejsce w Belgii, by zimą zobaczyć śnieg. Choć biały puch zdarza się też w innych częściach Ardenów, to właśnie na „dachu kraju” warunki są najsurowsze. Statystyki są bezlitosne: średnio 78 dni ze śniegiem w roku i temperatura, która potrafi spaść do -20°C.
Góry w Belgii: Wodospad Bayehon i siła dzikiej natury
Wodospad Bayehon to miejsce, w którym potęga wody spływającej z Hautes Fagnes staje się niemal namacalna. To właśnie u stóp najwyższego płaskowyżu kraju brunatne wody torfowisk z hukiem spadają po granitowych progach, tworząc scenerię przypominającą dzikie i nieujarzmione góry w Belgii. Przez rezerwat przepływają niezliczone, rdzwe strumienie, które zasilają okoliczne potoki i wielkie zbiorniki retencyjne, stanowiąc hydrologiczne serce całego kraju.
Aby osobiście poczuć ten klimat i dotrzeć do tego wyjątkowego miejsca, polecam sprawdzić tę malowniczą trasę prowadzącą przez dolinę potoku:
GÓRY W BELGII HAUTE FAGNES JAK SIĘ NIE ZGUBIĆ ?
Twoja lista bezpieczeństwa przed wyprawą:
- Mapa i orientacja: Nie polegaj tylko na telefonie. W surowym klimacie bateria wyładowuje się błyskawicznie, a zasięg na bagnach bywa kapryśny. Zabierz solidny power bank oraz papierową mapę, którą zakupisz w informacji turystycznej przy Signal de Botrange.
- Woda i prowiant: Na torfowiskach nie ma schronisk co kilometr. Zabierz zapas wody i wysokoenergetyczne przekąski.
- Pogoda i ubiór: Zawsze sprawdzaj prognozę bezpośrednio przed wyjazdem. Pamiętaj, że w Hautes Fagnes panuje specyficzny mikroklimat – gdy w Brukseli świeci słońce, tutaj może szaleć zamieć lub ulewa.
- Zima i samochód: Kiedy spadnie śnieg, rezerwat przeżywa oblężenie i bywa bardzo tłoczno. Jeśli jedziesz autem, koniecznie pamiętaj o oponach zimowych – drogi w tej części kraju bywają oblodzone i niebezpieczne.
Signal de Botrange
Route de Botrange 133 B, 4950 Robertville-Waimes
Góry w Belgii: Hautes Fagnes gdzie kupić lokalne belgijskie piwo?
Belgium Peak Beer: To najwyżej położona restauracja i bar w Belgii. Możesz tu zjeść ciepły posiłek i odpocząć po wędrówce, ciesząc się widokiem na panoramę Ardenów. Na miejscu działa również butik, w którym warto zaopatrzyć się w lokalne specjały. Polecamy zakup produkowanego tam rzemieślniczego piwa – dzięki unikalnej recepturze opartej na wodzie z tutejszych torfowisk, będzie ono idealną, regionalną pamiątką, którą możesz cieszyć się bezpiecznie po powrocie do domu.
Przydatne linki i mapy:
- Signal de Botrange: Najwyższy punkt Belgii – parking i punkt startowy.
- Vennbahn: Najpiękniejsza trasa rowerowa regionu na starym nasypie kolejowym.
- Mapy GPX: Linki do sprawdzonych tras
FAQ
Najwyższym punktem Belgii jest Signal de Botrange, wznoszący się na wysokość 694 m n.p.m. Znajduje się on na płaskowyżu Hautes Fagnes w Masywie Ardeńskim. Na szczycie zbudowano Kopiec Baltia – schody, które pozwalają symbolicznie osiągnąć wysokość 700 metrów.
Największą gwarancję śniegu w sezonie zimowym daje płaskowyż Hautes Fagnes. Choć biały puch pojawia się też w innych częściach Ardenów (np. w Baraque de Fraiture), to właśnie na „dachu kraju” pokrywa śnieżna utrzymuje się najdłużej, a temperatury są najniższe.
Tak, przy odpowiednich warunkach pogodowych. Najpopularniejsze ośrodki narciarstwa biegowego i zjazdowego znajdują się w Hautes Fagnes (np. Ovifat) oraz w okolicach Baraque de Fraiture. Szczegółową listę stoków znajdziesz w moim artykule o nartach w Belgii.
Należy wsiąść w pociąg IC w kierunku Eupen, wysiąść na stacji Verviers-Central, a następnie przesiąść się w autobus linii 390. Autobus dowozi pasażerów bezpośrednio do kluczowych punktów startowych, takich jak Signal de Botrange czy Baraque Michel.
iększość ścisłego rezerwatu (strefy C i D) jest całkowicie zamknięta dla psów ze względu na ochronę rzadkich ptaków, takich jak cietrzew. Psy na smyczy są dozwolone jedynie na wyznaczonych szlakach brzegowych oraz w niektórych dolinach, np. w Dolinie Bayehon.
Byłem kiedyś. Piękne miejsce, nie ma wielu lepszych w Belgii.
[…] chciało przedostać się do rodzinnego miasteczka dziewczyny, przechodząc przez płaskowyż Hautes Fagnes. Szalejąca tego dnia burza śnieżna złapała parę w pułapkę i nigdy nie wypuściła. Ich […]
[…] jego niezwykłą bioróżnorodność i dziki charakter. Ten rezerwat jest prawdziwym klejnotem Ardenów i domem dla wielu gatunków zwierząt i roślin, które są unikalne dla tego regionu. Na tej rzece […]
[…] Tu możesz poczytać więcej o Hautes Fagnes […]